Emnevisning

  • Generelt

    • 5.2.1. Giellabádji

      Giellabajis barggat riektačállimiin ja grammatihkkain.

    • 5.2.2. Stávvaljuohkin

       

      Sániid sáhttá juohkit stávvaliidda

       

      gir-ji – girj-jit

      n-ná – má-nát 

       

      Stávvalrádji: go juogát sáni stávvaliidda, de álgá maŋit stávval konsonánttain.

       

      beav-di – beavd-dit

      olm-moš – olb-mot

       

      Bargobihttá:

       

    • 5.2.3. Diftoŋggat

       

      Diftoŋga lea okta jietnadat maid čállit guvttiin vokalain. 

      Čállingielas leat njeallje diftoŋgga: ieeauooa

      -

      ie

      giella

      miella

      šiella

      ea

      beana

      ealli

      geassi

      uo

      guolli

      suola

      stuollu

      oa

      oabbá

      soabbi

      boallu

       

       

       

       

       

       

       

       

      Bargobihttá 1: 

      Diftoŋggat rivdet monoftoŋgan

       

      Dan láhkai rivdet:

      ie   i

      giella - gillii

      ea  e

      deavdit - devdet

      uo  u

      guolli- guliide

      oa  o

      soabbi - sohppiid

       

       

       

       

       

       

       

       

      Bargobihttá 2:

      Konsonánttačuohkkit / guovddáškonsonánttat ja daid molsašumit 

       

      Konsonánttačuohkkit / guovddáškonsonánttat leat dat konsonánttat mat leat vuosttaš, nuppi, goalmmát ja njealját stávvala gaskkas. 

       

      oabbá – oab-bá

      muitalus – mui-ta-lus

      geahččaleapmi – geahč-ča-leap-mi

       

      Konsonánttačuohkkit / guovddáškonsonánttat sáhttet molsašuvvat go sátni sojahuvvo. Daid molsašumiid gohčodit dássemolsašupmin.

        

       – ž

      it   – bážii

      hc – z

      čáhci   –  čázi

      hp – b

      stohpu  –  stobut

      ht – đ

      giehta   –  gieđat

      hk – g

      soahki  –  soagit

      gg –kk

      roggi   –  rokkit

      dd – tt 

      šaddu  –  šattut

      bb – pp

      oabbá  –  oappát

      ll – l

      llu   –  nálut

      đđ – đ

      giđđa  –  giđat

      mm – m

      namma –  namat

       

       

       

       

       

       

       

       

       

        

       

       

       

       

       

       

       

      Bargobihttá 3:

    • 5.2.4. Vearbbat

       

      Vearbbat (dahkansánit) muitalit ahte juoga dáhpáhuvvá dahje muitalit dili birra

       

      Áhčči njoarosta

      Ánne čuoigá

      Eadni bassá

      Ásllat borrá

       

      Infinitiiva

       

      Infinitiiva lea vearbba vuođđohápmi. Go ozat sániid sátnegirjjis, de leat sánit čállon infinitiivahápmái; goarrut, vázzit, borrat čuoigat, čállit.

      Infinitiivahámi geažus lea –t: borrat, goarrut, viežžat.

      Infinitiiva hámi gávnnat go bijat: mun ferten + vearbba

      Omd.:  mun ferten + borrat

       

      Bárrastávvalvearba

       

      Bárrastávvalvearbbat leat vearbbat main leat 2 – 4 – 6… stávvala infinitiivvas.

      Bárrastávvalvearbbat:  vázzit, goarrut, čállit

       

      Bárahisstávvalvearba

       

      Bárahisstávvalvearbbat leat vearbbat main leat 1 – 3 – 5… stávvala infinitiivvas. 

      Bárahisstávvalvearbbat: muitalit, veahkehit, ráhkadit

       

      Preseansa (dálá áigi):

       

      Elle goarru

      Eadni čállá

      Mánná čierru

       

    • 5.2.5. Persovdnapronomen

       

      Persovdnapronomen lea dakkár sátni mii geavahuvvo nuppi sáni sajis.

      Go muitala juoidá muhtima birra, dalle ii geavat nama.

       

      Omd.: