• Oppalaččat

    • Nils-Aslak Valkeapää

       

      Govva: ULRICHSEN, ROLF CHR. / AFTENPOSTEN / NTB SCANPIX

       

      Nils Aslak Valkeapää dahje Áillohaš riegádii njukčamánu 23. b. 1943 Eanodagas ja jámii skábmamánu 26. b. 2001 Esbos. Son orui Kasivarsi Suomas ja Norggabeale Ivguvuonbađas.

      Su áhčči lei suoma boazosápmelaš ja eadni lei norgga sápmelaš, eret Davvi-Romssas. Bearaš orui Suomas, muhto go Áillohačča áhčči jámii, fárrii su eadni Norgii Ivguvuonbahtii. Áillohaš maid fárrii dohko jagis 1996, ja šattai Norgga stáhtaborgárin 2001:s.

      Son lei sámi girječálli, komponista ja govvadáiddár. Son lei multidáiddár, lei dovddus iežas divttaiguin, lávlagiin, luđiin ja govvadáidagiin. Áillohaš  álggahii iežas dáiddaeallima luđiin, ja son lea ge luđiin šaddan beakkálmassan. Su govvadáidagiin leat sámi ivnnit ja govvosat. Son lea komponeren musihka Ofelaš filbmii.

      Áillohaš lei dat vuosttaš sápmelaš gii oaččui Davviriikkaid Ráđi girjjálašvuođabálkkašumi 1991:s girjjiin “Beaivi, áhčážan”.

      Son lea čállán diktačoakkáldaga «Ruoktu váimmus», mii  álmmuhuvvui 1985:s, “Beaivi, áhčážan” mii  álmmuhuvvui 1991:s,  ja “Eanni, eannážan” mii álmmuhuvvui  2001:s.

      Áillohaš lea maid ožžon Itálias musihkkabálkkašumi loddesymfoniijan “Goase dušše”.

      Áillohaš oaččui 50-jagi skeaŋkan viessobáikki Omasvuona suohkanis. Dasa son huksii viesu, Lassigámme. Maŋŋil su jápmima oste Romsa fylkasuohkan, Sámediggi, Omasvuona suohkan ja Romssa universitehta báikki. Lassigámme geavahit sámi dáiddárat ja girječállit.

      Juohke jagi juhkkojuvvo Áillohačča musihkkabálkkašupmi beassášlávvardaga Guovdageainnu Sámi grand prix doaluin.

       

      Anders LarsenElle Márjá Vars